TİK BOZUKLUĞU

Kaslarda aniden ortaya çıkan hızlı, tekrarlayıcı ve istemsiz kasılmaların yol açtığı motor hareket ya da ses çıkartmadır.

-1 yıldan uzun sürer.

-18 yaşından önce başlar.

-Sürekli ya da dalgalı bir gidiş sergileyebilir.

Belirgin sıkıntıya ya da toplumsal mesleki alanda işlevsellikte belirgin bozulmaya neden olur.

Basit Hareket Tikleri: Bir, iki saniyeden kısa sürer. Göz kırpma, burnunu kıvırma, dudak yalama, yüz buruşturma, ani kafa atımları, omuz silkme, parmaklarıyla oynama veya tıklatma, ayaklarını sallama, vurma, sekme, ayak bileğinden germe şeklindeki tikleri içerir.

Karmaşık Hareket Tikleri: Daha karmaşık, anlamlı ve uzun sürelidir. El veya yüzün anlamlı hareketleri veya yavaş bir baş hareketi, şaşırmış ya da anlamamış gibi bakmak, eşyalara veya insanlara dokunma, parmaklarıyla sayı sayar gibi yapma, bir ileri iki geri adımlama, çömelme, eğilme ve bükülme hareketleri şeklindeki tikleri içerir.

Basit Ses (Vokal) Tikleri: Öksürme, burun çekme, boğaz temizleme, ıslık çalma, hayvan ve kuş sesleri.
Karmaşık Ses Tikleri: Heceler veya kelimeler söyleme, koprolali (küfür etme tiki), ekolali (aynısını söyleme), palilali (son harf veya hecenin tekrarı).

 

Tik Bozuklukları Türleri

  • Tourette Bozukluğu: Tik bozuklukları altında izlenen, çocukluk çağlarında başlayan kronik nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Eşzamanlı olarak ortaya çıkmasalar da hastalık sırasında kimi zaman hem çoğul motor (hareketle ilgili), hem de bir ya da birden fazla vokal (ses çıkarma) tik ortaya çıkmıştır. Tikler aralıklı veya hemen her gün, günde birçok kez ortaya çıkmaktadır.
  • Kronik motor veya Vokal Tik Bozukluğu: Tourette bozukluğuna benzer. Tanı için basit ya da karmaşık olan motor veya vokal tiklerden birinin varlığı yeterlidir.
  • Geçici Tik Bozuklukları: Tekil ya da çoğul motor ve/ya da vokal tik (yani birden ortaya çıkan, hızlı, yineleyici, ritmik olmayan, basmakalıp motor hareketler ya da ses çıkarmalar); bu bozukluk belirgin bir sıkıntıya veya toplumsal, mesleki alanlarda veya önemli diğer işlevsellik alanlarında belirgin bir bozulmaya neden olur. Birçok olguda tikler ruhsal kökenlidir, stresle artar ve kendiliğinden azalma eğilimindedir.

Tedavi

Bilişsel Davranışçı Terapiler: Davranış değiştirme eksenli negatif alıştırma, koşullandırmalı yöntem, gevşeme teknikleri, duyarsızlaştırma, davranışı tersine çevirme teknikleri, kapsamlı davranışsal girişim gibi aşamalar kullanılır.

Psikofarmakoterapi (İlaç Tedavisi): Tedavide etkinliği kanıtlanmış ilaçlar gerekli görüldüğünde psikoterapi ile eş zamanlı kullanılır.