Psikoterapiye başlamak isteyen birinin karşısına çıkan isimler bazen kafa karıştırıcı olabilir: psikodinamik terapi, psikanaliz, bilişsel davranışçı terapi, grup analizi, hipnoz… Hepsi aynı şeyi mi amaçlıyor? Hangisi kime uygun? Instagram’da ana psikoterapi okullarını kısa videolarla anlattım. Bu yazıda bu yaklaşımları bir harita gibi bir araya getirmek istiyorum.

Psikodinamik psikoterapi nedir?

Psikodinamik psikoterapi, psikanalitik kuramdan doğmuş bir terapi yaklaşımıdır. Temel varsayımı şudur: Davranışlarımızın, duygularımızın ve ilişki kurma biçimlerimizin önemli bir kısmı farkında olmadığımız (bilinçdışı) süreçlerden etkilenir. Geçmiş deneyimler, özellikle erken dönem ilişkiler, bugün kurduğumuz ilişkilerde tekrar eder.
Terapide amaç bu tekrar eden örüntüleri fark etmek, iç çatışmaları anlamak ve kişinin kendisiyle daha esnek bir ilişki kurmasını sağlamaktır. Terapötik ilişkinin kendisi de çalışmanın bir parçasıdır; kişinin terapistle kurduğu ilişkide ortaya çıkanlar, hayatındaki diğer ilişkileri anlamanın bir aracıdır.
Davranışçı okul ve psikanaliz

Psikoterapinin tarihi, büyük ölçüde iki ana akımın etkileşimiyle şekillendi. Psikanaliz, Freud’la başlayan ve iç dünyanın derinliklerini anlamaya odaklanan bir gelenektir. Davranışçı okul ise gözlemlenebilir davranışlara ve öğrenme süreçlerine odaklanır; zamanla düşüncelerin rolünü de içine alarak bilişsel davranışçı terapiye (BDT) dönüşmüştür.
BDT, daha yapılandırılmış ve genellikle daha kısa süreli bir yaklaşımdır. Panik bozukluk, fobiler ve obsesif kompulsif bozukluk gibi durumlarda belirtilere doğrudan odaklanarak hızlı sonuç verebilir. Psikodinamik yaklaşım ise kişilik örüntüleri, tekrar eden ilişki sorunları ve kronik mutsuzluk gibi konularda daha derin ve kalıcı değişimi hedefler. İki yaklaşım birbirinin rakibi değil, farklı ihtiyaçlara yanıt veren araçlardır.
İyi bir terapist, yöntemi danışana uydurur; danışanı yönteme değil.Prof. Dr. Ali Keyvan
Hipnoz ve psikoterapi

Hipnoz popüler kültürde çoğu zaman bir “sihirli değnek” gibi sunulur. Gerçekte hipnoz, bazı durumlarda bir teknik olarak psikoterapiye eşlik edebilir; ancak tek başına bir psikoterapi yöntemi değildir. Freud da çalışmalarına hipnozla başlamış, ancak kalıcı değişim için kişinin kendi farkındalığının şart olduğunu görerek serbest çağrışım yöntemine yönelmiştir.
Hangi terapi ne zaman uygulanır?

Psikoterapide “endikasyon”, belirli bir yöntemin belirli bir kişi ve sorun için uygun olup olmadığını ifade eder. Bu karar, ilk değerlendirme görüşmelerinde verilir. Belirleyici olan etkenler şunlardır:
- Başvuru nedeni ve belirtilerin şiddeti,
- Kişinin kendi iç dünyasını keşfetme isteği ve kapasitesi,
- Kişinin beklentileri, zamanı ve olanakları,
- Eşlik eden psikiyatrik ya da tıbbi durumlar.
Kimi zaman kısa süreli ve hedefe yönelik bir terapi yeterli olurken, kimi zaman uzun süreli bir psikodinamik süreç ya da grup analizi daha yararlı olur. Bazen de ilaç tedavisi ile psikoterapinin birlikte yürütülmesi gerekir.
İlgili yazılar: psikodinamik ve psikanalitik terapi, bilişsel davranışçı terapi, kuramsal yaklaşımlar.
Bu konuda destek almak isterseniz Nişantaşı’ndaki kliniğimizde yüz yüze ya da online terapi ile görüşebiliriz. Tedavi yöntemleri · Randevu al
Kaynaklar
- Shedler J. The efficacy of psychodynamic psychotherapy. American Psychologist. 2010;65(2):98–109.
- Hofmann SG, Asnaani A, Vonk IJJ, Sawyer AT, Fang A. The efficacy of cognitive behavioral therapy: a review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research. 2012;36(5):427–440.
- Leichsenring F, Rabung S. Effectiveness of long-term psychodynamic psychotherapy: a meta-analysis. JAMA. 2008;300(13):1551–1565.
- Gabbard GO. Long-Term Psychodynamic Psychotherapy: A Basic Text. 3rd ed. Washington, DC: American Psychiatric Publishing; 2017.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Benzer belirtiler yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.

