Psikiyatrik bozukluklar

Panik Atak ve Kaç ya da Savaş Tepkisi: Kaygı Bozuklukları

Güncelleme: 4 dk okuma

Kalbiniz aniden hızlanıyor, nefesiniz daralıyor, ellerinizde karıncalanma başlıyor ve içinizi “şimdi öleceğim” ya da “aklımı kaybedeceğim” korkusu sarıyor. Panik atak yaşayan pek çok kişi bu ilk deneyimi hayatının en korkunç anlarından biri olarak tarif eder. Instagram’da ve canlı yayınlarımızda panik atak, kaygı bozuklukları ve “kaç ya da savaş” tepkisi üzerine konuştuk. Bu yazıda bu konuları bir araya getiriyorum.

Prof. Dr. Ali Keyvan Instagram reels: Canlı yayınımızdan: Kaç veya savaş
Canlı yayınımızdan: Kaç veya savaş Instagram’da izle →

Kaç ya da savaş: vücudun alarm sistemi

Kaygı, aslında hayatta kalmamızı sağlayan bir alarm sistemidir. Bir tehlikeyle karşılaştığımızda beynimiz vücudu hızla “kaç ya da savaş” moduna geçirir: Kalp atışı hızlanır, nefes sıklaşır, kaslar gerilir, sindirim yavaşlar. Bu tepki, gerçek bir tehlike karşısında son derece işlevseldir.

Sorun, bu alarm sisteminin gerçek bir tehlike olmadığı hâlde, aşırı hassas biçimde çalışmaya başlamasıyla ortaya çıkar. Panik atakta beden, sanki hayati bir tehlike varmış gibi tüm alarmlarını aynı anda çalıştırır. Kişi bu bedensel belirtileri yanlış yorumladığında (örneğin çarpıntıyı kalp krizi sandığında) korku artar ve bir kısır döngü başlar.

Panik atak ve panik bozukluk

Prof. Dr. Ali Keyvan Instagram reels: Panik atak üzerine sohbet
Panik atak üzerine sohbet Instagram’da izle →

Panik atak; genellikle birkaç dakika içinde zirveye ulaşan ve yarım saat içinde geçen yoğun korku nöbetleridir. Başlıca belirtileri şunlardır:

  • Çarpıntı, göğüste sıkışma ya da ağrı,
  • Nefes darlığı, boğulma hissi,
  • Terleme, titreme, sıcak basması ya da üşüme,
  • Baş dönmesi, bayılacak gibi olma,
  • Uyuşma ya da karıncalanma,
  • Gerçek dışılık hissi,
  • Ölme, kontrolü kaybetme ya da delirme korkusu.

Tek bir panik atak geçirmek panik bozukluk anlamına gelmez. Panik bozuklukta ataklar tekrarlar ve kişi “ya yine olursa” korkusuyla yaşamaya başlar. Kalabalık yerlerden, toplu taşımadan ya da evden uzaklaşmaktan kaçınmak (agorafobi) bu tabloya eşlik edebilir.

Panik atak öldürmez; ama tedavi edilmediğinde insanın hayatını giderek daraltabilir.Prof. Dr. Ali Keyvan

Kaygı bozuklukları

Prof. Dr. Ali Keyvan Instagram reels: Kaygı bozuklukları
Kaygı bozuklukları Instagram’da izle →

Panik bozukluk, kaygı bozuklukları ailesinin bir üyesidir. Bu ailede yaygın anksiyete bozukluğu (her konuda sürekli endişe), sosyal kaygı bozukluğu (başkaları tarafından değerlendirilme korkusu) ve özgül fobiler gibi tablolar da yer alır. Kaygı bozuklukları toplumda en sık görülen ruhsal sorunlar arasındadır ve çoğu zaman yıllarca tanınmadan yaşanır.

Tedavi mümkün mü?

Evet. Panik bozukluk ve diğer kaygı bozuklukları tedaviye en iyi yanıt veren ruhsal sorunlar arasındadır. Tedavide başlıca iki yol vardır:

  • Psikoterapi: Bilişsel davranışçı terapi, panik bozuklukta en iyi kanıtlanmış yöntemlerden biridir. Psikodinamik terapi ise kaygının altında yatan çatışmaları ve ilişki örüntülerini anlamaya yardımcı olur.
  • İlaç tedavisi: Gerekli durumlarda kullanılan bazı antidepresanlar kaygı ve panik belirtilerini belirgin biçimde azaltır. Bu ilaçlar bağımlılık yapmaz; ancak hekim kontrolünde başlanıp bırakılmalıdır.
Göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtiler ilk kez ortaya çıktığında, öncelikle bedensel bir hastalığın dışlanması gerekir. Tıbbi değerlendirme sonrası panik atak düşünülüyorsa bir psikiyatriste başvurmak tedavinin ilk adımıdır.

İlgili yazılar: antidepresanlar kişiliği değiştirir mi?, bilişsel davranışçı terapi, ruh sağlığı tarama testi.

Nişantaşı’nda yüz yüze, her yerden online

Bu konuda destek almak isterseniz Nişantaşı’ndaki kliniğimizde yüz yüze ya da online terapi ile görüşebiliriz. Tedavi yöntemleri · Randevu al

Kaynaklar

  1. American Psychiatric Association. DSM-5-TR. Washington, DC: APA; 2022.
  2. Craske MG, Stein MB. Anxiety. Lancet. 2016;388(10063):3048–3059.
  3. Pompoli A, Furukawa TA, Imai H, et al. Psychological therapies for panic disorder with or without agoraphobia in adults: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016;4:CD011004.
  4. Cannon WB. Bodily Changes in Pain, Hunger, Fear and Rage. New York: Appleton; 1915.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Benzer belirtiler yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.

Görüşmenizi planlayalım

Sorularınız ve randevu için bize ulaşın; kliniğimizde yüz yüze ya da online görüşme planlayabiliriz: +90 536 511 19 87

  • Halaskargazi Mah. Şafak Sk. Güneş Apt.
    No:85 D:1 Nişantaşı
    34371 Şişli / İstanbul
  • Pzt–Cum 09:00–21:00
    Cumartesi 10:00–19:00
    Pazar kapalı